CEO Nguyễn SơnMáy in letterpress là thiết bị in ấn dùng khuôn in nổi, tức phần chữ hoặc hình ảnh trên khuôn cao hơn bề mặt xung quanh, ép trực tiếp mực lên vật liệu để tạo hình in sắc nét kèm hiệu ứng dập nổi hoặc dập chìm đặc trưng. Đây là dòng máy ra đời trước công nghệ in offset hiện đại, hiện được chia thành 3 nhóm cấu tạo chính: máy bàn ép, máy trụ và máy quay. Nhiều người tìm hiểu máy in letterpress thường nhầm lẫn giữa ba nhóm máy này vì đều dùng chung nguyên lý in nổi. Cùng In Sơn Nguyên phân loại và tìm hiểu đặc điểm cơ bản của từng dòng máy trong bài viết dưới đây.
Máy in Letterpress dùng trong dây chuyền sản xuất hiện đại
1. Máy in Letterpress là gì?
Về bản chất, máy in letterpress vận hành theo nguyên lý in nổi (relief printing): khuôn in có phần tử mang hình ảnh nằm cao hơn phần nền, được phủ mực rồi ép trực tiếp lên giấy hoặc vật liệu in để tạo ra hình ảnh, thường kèm vết lõm nhẹ đặc trưng trên bề mặt. Trong tiếng Việt, kỹ thuật in này còn được gọi là công nghệ in Typo, xuất hiện từ giữa thế kỷ 15 và từng là phương pháp in phổ biến nhất trước khi in offset ra đời. Phần tiếp theo của bài tập trung vào một khía cạnh ít được nhắc tới: cách phân loại các dòng máy in letterpress theo cấu tạo vật lý, yếu tố quyết định trực tiếp quy mô và ứng dụng thực tế của từng loại máy.
2. Phân loại máy in Letterpress theo cấu tạo
Máy in letterpress không phải một thiết kế duy nhất. Tùy theo cách bố trí khuôn in và bộ phận ép, ngành in chia máy letterpress thành ba nhóm chính: máy bàn ép (Platen Press), máy trụ (Cylinder Press) và máy quay (Rotary Letterpress).
Máy Platen Press (máy bàn ép)
Platen Press là dòng máy in letterpress cổ điển và phổ biến nhất trong lịch sử ngành in. Cấu tạo máy gồm hai bề mặt phẳng đối diện nhau: một bên gắn khuôn in (bed) đã lên khuôn chữ hoặc hình, một bên là tấm ép (platen) mang giấy in. Khi vận hành, tấm ép khép lại, ép giấy áp sát vào khuôn in đã phủ mực để tạo ra bản in hoàn chỉnh. Máy Platen Press nguyên bản vận hành bằng bàn đạp chân hoặc tay quay thủ công, về sau được gắn thêm động cơ để tăng tốc độ thao tác. Vì in theo từng tờ và khổ in tương đối nhỏ, dòng máy này phù hợp với các đơn hàng số lượng ít, đòi hỏi độ sắc nét cao như danh thiếp, thiệp mời, thiệp cưới.
Nguyên lý hoạt động của máy in Letterpress
Máy Cylinder Press (máy trụ)
Cylinder Press là bước cải tiến từ Platen Press, khắc phục hạn chế về khổ in. Khuôn in vẫn được đặt cố định trên một mặt phẳng như ở máy bàn ép, nhưng bộ phận ép được thay bằng một trục hình trụ quay tròn. Giấy in được cuốn quanh trục này, lăn qua bề mặt khuôn in đã phủ mực thay vì bị ép thẳng xuống như Platen Press. Cách vận hành này giúp lực ép phân bổ đều hơn trên toàn bộ bề mặt in, cho phép máy xử lý khổ giấy lớn hơn đáng kể, phù hợp với các ấn phẩm cần diện tích in rộng như poster hoặc tài liệu nhiều trang.
Máy Rotary Letterpress (máy quay)
Ở Rotary Letterpress, cả khuôn in lẫn bộ phận ép đều ở dạng hình trụ, quay liên tục trong quá trình in. Vật liệu in, thường ở dạng cuộn thay vì từng tờ rời, được kéo liên tục qua khe hở giữa hai trục quay. Cấu tạo này cho phép in liên tục thay vì dừng lại sau mỗi tờ, nên tốc độ sản xuất của Rotary Letterpress vượt trội so với Platen Press và Cylinder Press. Đây cũng là dòng máy letterpress có cách cấp liệu dạng cuộn gần với nguyên lý của máy in Offset cuộn hiện đại nhất, dù bản chất tạo hình – khuôn nổi so với bản in offset phẳng – vẫn hoàn toàn khác nhau.
3. So sánh in Letterpress với in Offset và in Kỹ thuật số
Bảng dưới đây tóm tắt khác biệt cơ bản giữa ba công nghệ in phổ biến hiện nay, làm căn cứ tham khảo khi cân nhắc phương pháp phù hợp với một đơn hàng cụ thể:
| Công nghệ in | Đặc điểm nổi bật | Số lượng in phù hợp | Chọn khi nào |
|---|---|---|---|
| In Letterpress | Dùng khuôn in nổi riêng cho từng thiết kế, tạo hiệu ứng dập nổi/chìm rõ trên bề mặt vật liệu | Số lượng nhỏ, in theo tờ hoặc theo đợt thủ công | Cần hiệu ứng thị giác cổ điển: thiệp cưới, danh thiếp cao cấp, ấn phẩm nghệ thuật |
| In Offset | Truyền mực qua các trục trung gian lên vật liệu, bề mặt in phẳng mịn, tái hiện chi tiết nhỏ tốt | Số lượng lớn, sản xuất hàng loạt liên tục | Cần in tem nhãn, bao bì số lượng lớn, đòi hỏi màu sắc đồng đều giữa các lô hàng |
| In Kỹ thuật số | In trực tiếp file thiết kế lên vật liệu, không cần làm khuôn hay bản in trước | Số lượng ít đến vừa, nội dung thay đổi liên tục | Cần in nhanh, số lượng nhỏ hoặc cần cá nhân hóa từng bản in |
Bảng tổng hợp đặc điểm kỹ thuật phổ thông của ba công nghệ in, không phải số liệu đo lường riêng của một xưởng in cụ thể.
Bạn nên chọn nền giấy sáng khi chọn mực đen để làm nổi bật màu
4. Ứng dụng thực tế và cách cân nhắc chọn công nghệ in phù hợp
Theo bảng so sánh phía trên, in letterpress đòi hỏi làm khuôn in riêng cho từng thiết kế và thường in theo từng tờ hoặc theo đợt nhỏ. Vì vậy, số lượng in càng lớn, chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm bằng letterpress càng khó cạnh tranh so với các công nghệ in cuộn liên tục như offset, vốn không cần làm lại khuôn cho từng bản in và có tốc độ xử lý nhanh hơn nhiều lần.
Trước khi chọn công nghệ in letterpress cho một đơn hàng cụ thể, có 3 yếu tố cần xác định:
- Số lượng cần in: đơn hàng dưới vài trăm bản phù hợp với letterpress hơn đơn hàng hàng nghìn bản.
- Mức độ chi tiết của thiết kế: chữ nhỏ hoặc đường nét mảnh khó lên hình sắc nét bằng khuôn in nổi.
- Ngân sách làm khuôn in riêng cho từng mẫu thiết kế, đây là chi phí cố định phát sinh thêm so với các công nghệ không cần khuôn.
Trên thực tế, letterpress hiện nay chủ yếu được dùng cho các sản phẩm mang tính thủ công và nghệ thuật hơn là sản xuất công nghiệp: thiệp cưới, danh thiếp cao cấp, thiệp mời sự kiện và các ấn phẩm nghệ thuật letterpress. Đây là nhóm sản phẩm coi trọng hiệu ứng dập nổi/chìm và cảm giác thủ công của bản in hơn là tốc độ hay số lượng sản xuất.
Chất liệu giấy cũng ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu ứng dập nổi/chìm mà letterpress tạo ra. Giấy càng dày và có độ nhám tự nhiên, vết lõm do khuôn in nổi để lại càng rõ và giữ được lâu theo thời gian; ngược lại, giấy quá mỏng dễ bị gợn sóng khi chịu lực ép lớn, làm hình in mất nét và bề mặt không còn phẳng đẹp. Đây cũng là lý do letterpress ít khi dùng cho giấy in thông thường như giấy in văn phòng hay decal mỏng – vốn là chất liệu phổ biến của các đơn hàng tem nhãn công nghiệp số lượng lớn.
Máy in Letterpress tạo vết dập lõm đặc trưng trên bề mặt giấy, khác biệt rõ với các kỹ thuật in phẳng
Cần in tem nhãn số lượng lớn thay vì làm thủ công từng khuôn?
Với đơn hàng cần số lượng lớn, nơi letterpress không còn hiệu quả về chi phí như đã phân tích ở bảng trên, Xưởng In Sơn Nguyên gợi ý công nghệ thay thế hiện đại cho in tem nhãn số lượng lớn: in offset cuộn trên dây chuyền Haotian, Nikel, Shiki, phù hợp sản xuất hàng loạt với chi phí ổn định hơn. Gửi file thiết kế nhận báo giá trong 2 giờ (đơn từ 5.000 bản).
5. In Letterpress có phù hợp in tem nhãn số lượng lớn không?
Không phù hợp cho số lượng lớn. Mỗi thiết kế letterpress cần làm khuôn in riêng và thường in theo từng tờ hoặc theo đợt nhỏ, nên chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm tăng nhanh khi số lượng tăng, đúng như dữ liệu ở bảng so sánh phía trên. Với đơn hàng tem nhãn cần hiệu ứng nổi/chìm tương tự letterpress nhưng số lượng lớn, phương án thay thế phổ biến trong ngành là kết hợp in offset với kỹ thuật in dập nổi, vừa giữ được hiệu ứng thị giác đặc trưng, vừa phù hợp sản xuất hàng loạt về chi phí và tốc độ.
CÔNG TY CỔ PHẦN IN SƠN NGUYÊN
Letterpress tạo hiệu ứng dập nổi/chìm bằng khuôn in vật lý riêng cho từng thiết kế. Với đơn hàng cần hiệu ứng tương tự nhưng số lượng lớn, In Sơn Nguyên gia công trên máy Kunlun MQ-320D, dòng máy chuyên dập chìm, ép nhũ và dập nổi cho tem nhãn, hoạt động từ năm 2013 tại Hà Nội.
Địa chỉ: Đội 8, thôn Vĩnh Trung, xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội
Hotline / Zalo: 097 926 2230
